Column LCR-voorzitter Gerrit van der Meer: Stigma werkt niet

Column LCR-voorzitter Gerrit van der Meer: Stigma werkt niet


Gerrit van der Meer, voorzitter van de Landelijke Cliëntenraad, is de vaste columnist van de LCR-website. Deze maand richt hij zich op de oprichting van Kennisconsortium Destigmatisering en Sociale Inclusie. Een mondvol. Het doel is om mensen met een psychische aandoening te verlossen van hun negatieve stempel en de vooroordelen die er over hen bestaan uit de wereld te helpen. Hij verwacht dat dit nog een hele kluif wordt. 
 

Het Kennisconsortium Destigmatisering en Sociale Inclusie is opgericht. De LCR is één van de oprichters en daarom was ik bij de presentatie. De opdracht is pittig: breng in kaart welke wetenschappelijke kennis, informatie en inzichten kunnen worden toegepast om mensen met een psychische aandoening van hun negatieve stempel te verlossen en de vooroordelen die er over hen bestaan uit de wereld te helpen. Zo willen we zorgen dat óók deze groep (die net als alle andere groepen uit allemaal verschillende individuen bestaat) echt kan deelnemen aan een inclusieve samenleving.

 

De oprichtingsbijeenkomst vond plaats in Het Dolhuys in Haarlem. Dat werd gebouwd in 1319 en viert dus volgend jaar het 700-jarig bestaan. Het is nu een museum over de geschiedenis van de psychiatrie.

Tot ver in de Middeleeuwen woonden ‘dollen en zotten’ gewoon thuis. Totdat er steeds meer steden met veel nauwe straatjes en steegjes kwamen. Daar zorgden deze mensen voor te veel overlast en dus moesten ze de stad uit. Ze kwamen ondermeer terecht in Het Dolhuys aan de rand van Haarlem. Belangstellenden uit de stad konden gezellig langs de kooien wandelen, waarin de ‘dollen en zotten’ letterlijk werden tentoongesteld. Uit de entreegelden die de stedelingen voor deze curieuze expositie betaalden, werd de verzorging bekostigd. Een wel erg achterhaalde variant van een win-win-situatie.

 

Geen betere plek om het Kennisconsortium Destigmatisering en Sociale Inclusie op te richten. En zelfs in die 700 jaar oude geschiedenis, kun je nog actuele zaken herkennen. Beleidsnota’s over hoe we om moeten gaan met ‘verwarde personen’ (hoezo stigma?) gaan voor een deel nog steeds over het terugdringen van overlast. Ook vandaag mag iedereen best zichzelf zijn, als we er als samenleving maar geen last van hebben.

 

Het Kennisconsortium gaat aan de slag met drie hoofdthema’s: jeugd, leefomgeving en werk. Onder leiding van Jaap van Weeghel, Wetenschappelijk Directeur van Kenniscentrum Phrenos, is gestart met een panelonderzoek. Aan meer dan 3.000 Nederlanders is gevraagd wat ze weten van en hoe ze denken over en omgaan met mensen met een psychische aandoening. Een nogal onthutsend voorbeeld van een (voorlopige) uitkomst: slechts 23 procent van de mensen zou het geen probleem vinden om iemand met een psychische aandoening als collega te hebben.

Ruim driekwart van de mensen heeft daar dus wél een probleem mee. Stel een werkgever wil zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen en iemand met een psychische aandoening een baan in zijn onderneming aanbieden. Dan moet hij van zijn medewerkers vragen om die persoon collegiaal welkom te heten en eventueel te helpen en begeleiden. Gaat dat lukken? Dat is dus wat stigma doet: het werkt niet!

 

Ik zei het al: het Kennisconsortium geeft zichzelf een pittige opdracht. De stigma’s die de ‘dollen en zotten’ in Het Dolhuys deden belanden hebben natuurlijk een vriendelijker vorm gekregen. Mensen opsluiten en tentoonstellen doen we gelukkig we al eeuwen niet meer en de brandstapel is al langer niet meer gebruikt. Maar vooroordelen en een gebrek aan kennis leiden nog steeds tot stigmatisering. Dat veranderen is geen kwestie van de knop omdraaien. Maar kennisvermeerdering, vergroten van inzicht en verspreiden van informatie kan wel het begin zijn van een omslag.

Klik voor: de website van het Kennisconsortium Destigmatisering en Sociale Inclusie